Op dinsdagavond 12 maart vond op initiatief van Architectuurcentrum Amsterdam de Kick-off van het Parlement van de Scheggen plaats. Samen met Architectuurcentrum Amsterdam en landschapsarchitectenbureaus zetten de leden hun schouders onder de herontwikkeling van de Amsterdamse scheggen. Philomene van der Vliet van BOOM Landscape vertelt waarom dit hard nodig is en wat er dit jaar allemaal staat te gebeuren.

Wat is de betekenis van de scheggen?
“De scheggen zijn van vitaal belang voor de ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam. Concrete transformatieplannen ontbreken echter. Tegelijkertijd zijn de opgaves die op onze metropool afkomen, denk aan verdichting en de klimaatopgave, nog nooit zo groot geweest. Wij denken dat de scheggen hierin een prominente rol kunnen spelen. Temeer daar Amsterdam een eeuwenoude traditie kent als het gaat om het koppelen van de verstedelijkingsopgave aan landschapsontwikkeling, denk bijvoorbeeld aan de plannen van Eesteren, Jacoba Mulder, Niftrik, Kalff en Sarphati. Wij willen die traditie in ere herstellen.”

Philomene van der Vliet: “Er komt geen ontwerp, maar een wervelende en prikkelende toekomstvisie”

Wie zijn ‘we’?
“Architectuurcentrum Amsterdam, Parlementsleden en vier talentvolle landschapsarchitectenbureaus. Samen gaan we aandacht vragen voor de Scheggen. Het Parlement van de Scheggen is het pièce de résistance van het programma in 2019 van Architectuurcentrum Amsterdam. Interdisciplinaire teams van ontwerpers, theoretici, kunstenaars, gebruikers en activisten verkennen de scheggen op hun te beschermen waarden en mogelijkheden om bij te dragen aan een klimaatbestendige stad. De bureaus zijn Karres en Brands, LAMA landscape architects, FLUX landscape architecture en wijzelf, BOOM Landscape.”

Waarom is een nieuwe identiteit voor de scheggen van belang?
“We zijn als landschapsarchitecten en bewoners van Amsterdam trots op ‘onze landschappen’ en het feit dat je op je fiets vanuit de stad zo het buitengebied in kan rijden. De scheggen zijn een sterke factor in de aantrekkingskracht van onze metropool. Toch zijn de scheggen kwetsbaar en blijven investeringen in onze landschappen achter vergeleken bij die in stedenbouw en infrastructuur. Zo zien we dat in de Brettenscheg en Diemerscheg volop wordt gebouwd. We zijn overigens niet zozeer op zoek naar een nieuwe identiteit, maar er is wel een transitie nodig om onze huidige scheggen een kwaliteitsimpuls te geven. Het scheggenlandschap heeft veel meer potentie dan dagelijkse uitloop voor de omwonenden. Ik denk dat de kansen met name liggen in het leggen van slimme verbanden. Denk aan het tegengaan van veenverbranding door actief klimaatslim watermanagement in combinatie met natuurontwikkeling, natte teelten en bio-energie.”

Wat wordt de rol van de parlementsleden?
“Het Parlement komt op voor de scheggen en zijn de stem van het landschap. De leden brengen hun expertise in en ondersteunen de ontwerpers op het gebied van klimaat, energie, water, biodiversiteit en gebiedskennis. Doel van de Parlementsbijeenkomsten is om de voorlopige bevindingen van het ontwerpend onderzoek te toetsen. De debatten zullen zich toespitsen op de vraag hoe de intrinsieke en productieve waarde van de scheggen verhoogd kan worden en wat de consequenties zijn van de uitgedachte scenario’s. Op hun beurt buigen de ontwerpteams zich over de vraag hoe een productieve scheg een aantrekkelijk landschap kan zijn en tegelijkertijd een economische en ecologische meerwaarde biedt.”

Hoe ziet het traject er uit?
“Het programma bestaat uit vijf activiteiten: het recente Kick-Off Symposium, Fieldtrips, Parlementsbijeenkomsten, Reading Groups en een Slotmanifestatie. Het symposium van afgelopen 12 maart met lezingen van onder meer Dirk Sijmons , Marc Hanou en Marijn Bos was een enorm succes! Binnenkort starten de eerste Field Trips en bezoeken we samen met gebiedsexperts, ontwerpers en iedereen die is geïnteresseerd is vier van de acht scheggen. Zo gaan we op 3 mei samen met het programma Vroege Vogels en Pieter Boekschoten naar de Brettenscheg. Je kunt je er binnenkort voor inschrijven via de website van Arcam. Op 17 mei volgt een bezoek aan de Diemerscheg. Dus houdt die agenda van Arcam in de gaten! Na de zomer starten de Parlementsbijeenkomsten waarin de ontwerpteams hun eerste resultaten van het ontwerpend onderzoek zullen toetsen aan het parlement. Ook deze bijeenkomsten zijn openbaar, dus kom allen en denk met ons mee! In de slotmanifestatie in december van dit jaar brengen we  de resultaten van de ontwerpteams bij elkaar en tonen we de visies op de scheggen in een reusachtige maquette, zinnenprikkelende collages en een geschreven manifest.”

Wat is het einddoel?
“Wet zetten in op het maken van een gemeenschappelijke visie en specifieke toepassing daarvan per scheg, los van gedetailleerde en vaak tegenstrijdige belangen. Er wordt dus expliciet geen ontwerp gemaakt, maar een wervelende en prikkelende toekomstvisie! De slotmanifestatie heeft tot doel om bewoners van de metropool inzicht te geven in de potentie van de scheggen en bekend te maken en om bij bestuurders de noodzaak tot ingrijpen op de agenda te krijgen. De belangrijkste resultaten en aanbevelingen worden door de ontwerpers Karres en Brands, LAMA landscape architects, FLUX landscape architecture BOOM Landscape tot een geheel gesmeed in een agenderend manifest dat wordt aangeboden aan de bestuurders van Amsterdam en de metropoolregio.”

Leden van het Parlement van de Scheggen >>